O Nas

Nie sposób opisać działalności Koła Weteranów Szos, później Komisji Pojazdów Zabytkowych, funkcjonującej od 1973 roku przy Automobilklubie Lubelskim bez szerszego spojrzenia na początki rozwoju motoryzacji. Koniec XIX wieku to udoskonalenia silnika o spalaniu wewnętrznym, lżejszego i bardziej nadającego się do napędu pojazdów bez koni. Rok 1886 to symboliczne narodziny samochodu. Samochód Benza wyrusza na drogi Niemiec. Będący pod zaborami Polacy, również szybko wtoczyli się w nurt motoryzacji.

W 1897 roku Stanisław Grodzki wraz z francuskim mechanikiem i dziennikarzem ówczesnego "Kuriera Warszawskiego" startują z Warszawy do Paryża na samochodzie marki Peugeot. Przed I wojną światową szybko rozwijała się motoryzacja na terenie trzech zaborów. Podczas I wojny, Powstań Śląskich, Powstania Wielkopolskiego i Wojny 1920 roku, Polacy walczą też na samochodach, tankietkach, itp.

W 1920 roku powstał Automobilklub Polski. W okresie międzywojennym rozwijał się sport i turystyka samochodowa. Pomimo że liczba zarejestrowanych pojazdów w tym okresie osiągnęła zaledwie ok. 50 tys., odbywały się liczne rajdy i wyścigi. Przed II wojną światową kilkanaście fabryk produkowało motocykle, montowano i wytwarzano samochody: FIAT, General Motors, Ford i Praga Oświęcim. Wybucha II wojna światowa; polskie czołgi, tankietki i samochody pancerne walczą u Maczka i Grota-Roweckiego. Polscy automobiliści walczą na wszystkich frontach II wojny. Okupant zabrania używania pojazdów samochodowych; Polacy konstruują ryksze.

Po wojnie następuje rozwój motoryzacji w Europie i Polsce. Jeździ duża liczba samochodów różnych marek wyprodukowanych przed 1945 rokiem. W Polsce zaczęto produkować motocykle: Sokół 125, SHL, WFM, OSA, WSK, Junak, itd. Zaczęto produkować samochód Warszawa, później Syrenę i Fiata. Początek lat 70-tych to prawie całkowity zanik starych samochodow z ulic naszych miast.

Pierwsze próby organizowania zlotów starych samochodów odbyły się w Katowicach, Krakowie i Warszawie. Na Rajd Warszawski w 1970 roku przybyło około stu starych samochodów, nie tylko z Polski. W Lublinie na początku lata 1973 roku redaktorzy z "Kuriera Lubelskiego": Leszek Mazurek i nieżyjący Jerzy Turżański oraz działacze Automobilklubu Lubelskiego: pp. Zofia Pieniążek i Edward Opaliński zorganizowali akcję poszukiwania samochodów sprzed 1945 roku. Popierał tę akcję ówczesny wojewódzki konserwator zabytków p. Mieczysław Kurzątkowski (na terenie starego województwa znaleziono 65 pojazdów). Były to samochody różnych marek: Hansa, BMW, Fiat, Oldsmobile, Willys, Adler, GAZ, Ford.

Jesienią 1973 roku zorganizowano pierwszy rajd starych samochodów w którym wzięły udział 22 pojazdy. Po rajdzie powstała Komisja Pojazdów Zabytkowych, której przewodniczącym został Jan Milczek. Do Komisji należą młodzi ludzie: studenci, uczniowie i koledzy o różnych zawodach.

W 1974 roku zorganizowano I Ogólnopolski Rajd w Kazimierzu n/Wisłą. Komisja rozwijała się dynamicznie i liczyła wraz z motocyklistami ok. stu osób. Organizowano wyjazdy za miasto, rajdy, oraz jeżdżono na różne imprezy w Polsce, Europie i Ameryce. I tak Dariusz Filimowicz V-ce Mistrz Polski z 1978 r. i Mistrz Polski z 1995 r. na DIXI z 1928 r. brał udział w rajdzie Austrii i Czechosłowacji a na samochodzie MG z 1965 roku wraz z pilotem Jackiem Wysokińskim przejechał z wschodu na zachód całą Amerykę.

Zygmunt Nitrowski Mistrz Polski z 1979 r. brał udział wraz z pilotem Janem Pedą na samochodzie Studebaker w Rajdzie Monte Carlo. Jan Milczek V-ce Mistrz Polski z 1994 i 1995 r. (z pilotem córką Małgorzatą) na samochodzie BMW 315 Sport z 1934 roku brał udział w rajdach Austrii, Czechosłowacji i Francji, wraz z pilotami Wandą i Dariuszem Filimowiczami. Maria Milczek w 1978 roku zdobyła tytuł V-ce Mistrza Polski Pilotów. Tomasz Jusyn wielokrotny Mistrz Polski wraz z żoną Barbarą brał udział w rajdach Austrii, Czechosłowacji i Francji na motocyklu Dollar. Lucjan Lis brał udział na motocyklu Harley w rajdzie Austrii. Andrzej Perczyński Mistrz Polski brał udział w rajdzie Austrii, Czechosłowacji i Finlandii na motocyklu BMW.

Zespół klubowy w składzie: Jerzy Budzyński - Mercedes 250S z 1970r., Dariusz Filimowicz - MGB z 1965 r., Jan Milczek - BMW 315 Sport z 1934 r. Zdobyli w 1995 roku tytuł V-ce Mistrza Polski. Jacek Zrubek wraz z żoną Barbarą na samochodzie Adler zasilili Komisję i uczestniczą w rajdach pojazdów zabytkowych. Nieżyjąca już p. dr A. Kurzątkowska (TNOiK) zorganizowała wraz z Automobilklubem sesję naukową na temat ochrony zabytków techniki. Wynikiem sesji było czasowe zwolnienie z opłaty podatku od środków transportowych dla właścicieli pojazdów zabytkowych. Na sesję przyjechał Jan Ripper - Samochodowy Mistrz Polski z 1938 r.

Dzięki działalności Komisji wiele samochodów i motocykli zostało uratowanych. Pojazdy te brały udział w wielu filmach takich jak: "Wyrok śmierci" , "Wabank" , "Lata 20, lata 30" , "Granica" i wielu innych. Głośne były śluby "Weteranów Szos". Kawalkady samochodów i motocykli wiozły nowożeńców do Trybunałów i Kościołów. Zawierały się przyjaźnie, które do tej pory przetrwały.

Samochodom zawsze towarzyszyli ludzie. Odbywały się wieczory wspomnień z lubelskimi automobilistami takimi jak Ludwik Zambelli, właściciel przedwojennej szkoły szoferów, Zdzisław Andruszkiewicz rzeczoznawca PZM, przedwojenny zawodnik, mec. Tadeusz Głuchowski założyciel Automobilklubu w 1930 roku, Eugeniusz Śliwa przedwojenny mechanik samochodowy, Jerzy Brendler przed i powojenny zawodnik motocyklowy, wielokrotny Mistrz Polski, prof. dr. Roman Prawocheński od 1928 r. automobilista i motocyklista, w wieku 89 lat brał udział w rajdzie organizowanym przez AL, wykonywał wszystkie próby włącznie z wyścigiem górskim wraz z pilotem J. Milczkiem. Komisja nawiązała kontakty z asami polskiego automobilizmu: Janem Ripperem - członkiem honorowym AL, dwukrotnym V-ce Mistrzem Europy w wyścigach górskich, zwycięzcą dwóch Wyścigów Tatrzańskich 1928 i 29 r., Marianem Ripperem - motocyklistą, Witoldem Rychterem pilotem i automobilistą, rzeczoznawcą, przedwojennym Mistrzem Polski, autorem wielu książek o tematyce motoryzacyjnej, Tadeuszem Grabowskim redaktorem przedwojennego "Auta", Aleksandrem Rostockim autorem "Świata Starych Samochodów".

Właściciele samochodów BMW nawiązali kontakt z dr Kwehlainem z BMW Weteran Club z Monachium, skąd otrzymują literaturę i czasopisma klubowe. Od roku 1990 odbywały się coroczne rajdy w Kazimierzu n/Wisłą, dzięki przychylności burmistrzów: pp. Witolda Giermasińskiego i Andrzeja Szczypy. Na przestrzeni ćwierćwiecza wszyscy traktowali tę Komisję bardzo przychylnie. Dziennikarze lubelskich gazet odnosili się do starych samochodów z entuzjazmem. Miłośnikiem starych samochodów jest znany lubelski artysta metaloplastyk p. Zdzisław Adam Kowalski, który wykonuje wspaniałe plakietki uznawane w całym kraju. Nasi członkowie Adam Sikorski (BMW 328 z 1937r.) redaktor radia a później telewizji, oraz Jacek Bieniaszkiewicz (NSU 500 sport z 1939 r.) redaktor radia, potrafili stworzyć miłą atmosferę wokół Komisji. W ciągu tego długiego czasu, nasi członkowie przeżyli wiele przygód , nazbierało się wiele anegdot. Niech nie obrażą się koledzy z innych komisji, ale najładniejsze dziewczyny były i są u Weteranów. Od początku wokół Komisji Pojazdów Zabytkowych wytworzyła się ciepła atmosfera i wielka przygoda, która trwa do dnia dzisiejszego.

Wyprawa na rajd do Poznania czy Krakowa trwała wiele godzin, nie było wtedy lawet. Nękały nas różne kryzysy, kartki na paliwo, itp. Sytuację ratował Prezes Automobilklubu, Pan Longin Więckowski, będący jednocześnie Dyrektorem Wydziału Komunikacji Urzędu Wojewódzkiego, przydzielając benzynę nam i kolegom z innych Komisji. Zebrania odbywały się co czwartek w "starym automobilklubie". Spotykaliśmy się z dawnymi automobilistami, autorami książek o dawnej motoryzacji. Organizowaliśmy wieczorki i zabawy. W Klubie było dużo młodzieży, odbywały się wesela weteranów. Nie sposób wszystkich wspomnieć, ale chciałbym nadmienić, że w 1990 roku rajdy w Kazimierzu reaktywował V-ce Prezes AL Lech Chlebiński wraz z Włodzimierzem Bobowskim, Eugeniuszem Prażmo, Janem Surysiem oraz Tamarą i Witem Klonowieckimi. Kolejni Prezesi: Juliusz Palonka i Paweł Święcki kontynuują tą tradycję, a XIV Ogólnopolski Rajd Pojazdów Zabytkowych stanowiący VI Rundę Mistrzostw Polski w roku Jubileuszu 70-lecia Automobilklubu Lubelskiego zorganizowano w Lublinie i jego okolicach wykorzystując siedzibę Klubu (Dworek na Bielszczyźnie) na bazę rajdu oraz odrestaurowane zabytki: Zespół Pałacowo-Parkowy w Wierzchowiskach i Dwór Anna w Jakubowicach gdzie odbyły się prezentacje pojazdów zabytkowych, Konkurs Elegancji przeprowadzono z kolei w scenerii Placu Zamkowego w Lublinie.

Automobilklub Lubelski przygotowując organizację Ogólnopolskich Rajdów Pojazdów Zabytkowych od 1991 roku jako Rund Mistrzostw Polski rozpoczął wydawanie okolicznościowego biuletynu poświęconego tym rajdom w których publikowane są wspomnienia z tych imprez autorstwa członków Komisji. 10-ty numer tegoż wydawnictwa w 2000 roku, roku jubileuszu Klubu obejmuje także fotografie najstarszych pojazdów zabytkowych będących własnością członków Komisji i fotografie załóg z lat poprzednich uczestniczących w tych rajdach. Wspomnieć tu wypada o wieloletnim oficjalnym sponsorze tych rajdów to jest MOBIL OIL POLAND i sponsorach wspomagających takich jak: TUiR WARTA Lublin, CRH Żagiel Lublin, Laser Graf Lublin, Studio Pro-Foto a obecnie ArtTim Sudio, KWK Bodganka czy DAEWOO Motor Polska Lublin, która od lat wspiera Komisję użyczonym samochodem dostawczym Lublin do transportu na lawecie najstarszych pojazdów zabytkowych na Mistrzostwa Polski. Niewątpliwym sukcesem Komisji jest wyróżnienie Klubu Pucharem Prezesa Zarządu Głównego Polskiego Związku Motorowego na własność za wzorową organizacją rajdów w latach 1997, 1998, 1999 i 2000.

Niektóre nasze samochody mają ponad sześćdziesiąt lat i chciałbym, aby te pojazdy przechodziły na następne pokolenia i nigdy nie zostały zniszczone. Chciałbym, by ludzie, którzy tworzyli polską motoryzację od czasów zaborów, na trwałe przeszli do historii.

Jan Milczek


Nasz sponsor



Nasze zrzeszenie


Statystyka strony: Free counter and web stats
Automobilklub Lubelski ul. Północna 22 A, 20-064 Lublin     tel./faks: (0-81)7477605, (0-81)7408950